Ποιο ελληνικό φρούτο έχει τα περισσότερα φυτοφάρμακα - Στη δημοσιότητα τα νέα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ

Τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων των ελέγχων για υπολείμματα φυτοφαρμάκων μέσα και πάνω σε φρούτα και λαχανικά ανακοίνωσε υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων  αφορά σε δείγματα που εξετάστηκαν τον Οκτώβριο του 2025. Συνολικά αναλύθηκαν 316 δείγματα, από τα οποία 54 προήλθαν από ελέγχους σε συνοριακούς σταθμούς και 262 από την ελληνική εσωτερική αγορά.

Τα αποτελέσματα των ελέγχων προκαλούν συναγερμό: δραστικές ουσίες, απαγορευμένες για χρήση στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω των κινδύνων για την υγεία,  εντοπίστηκαν αποκλειστικά σε προϊόντα ελληνικής παραγωγής.

Κατανομή δειγματοληψιών στην αγορά

Οι έλεγχοι στην εγχώρια αγορά καλύπτουν πλήρως την αλυσίδα διανομής: αποθήκες παραγωγών (6 δείγματα), χονδρικά καταστήματα (22), λιανική (28), λαϊκές αγορές (53), σιλό (1), λαχαναγορές (16), supermarkets (88), χωράφια/αγροί (15), σημεία συσκευασίας ή μεταποίησης (33). Από το σύνολο των δειγμάτων, το 69% αφορούσε ελληνικά προϊόντα και το 31% εισαγόμενα.

Απαγορευμένα φυτοφάρμακα αποκλειστικά σε ελληνικά προϊόντα

Μεταξύ των ευρημάτων:

• Σταφύλια από supermarket (εγχώρια παραγωγή) περιείχαν dimethomorph,  χρήση που σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΑΑΤ επιτρεπόταν μόνο έως τις 20 Μαΐου 2025.
• Αγγούρια από λαϊκή αγορά (εγχώρια παραγωγή) επίσης έφεραν ίχνη της ίδιας ουσίας.
• Λεμόνια από κατάστημα χονδρικής εμφάνισαν clofentezine,  χρήση αποθεμάτων είχε επιτραπεί έως 11 Νοεμβρίου 2024.

Να σημειωθεί ότι και στον προηγούμενο έλεγχο του ΥΠΑΑΤ τον Σεπτέμβριο στα ελληνικά σταφύλια, εντοπίστηκαν υπερβάσεις της δραστικής ουσίας acetamiprid σε τέσσερα δείγματα επιτραπέζιων σταφυλιών στα 22 (ποσοστό 18%!) και ένα δείγμα οινοποιήσιμων, τα οποία χαρακτηρίστηκαν ως «πιθανής επικινδυνότητας».

Τα επικίνδυνα φυτοφάρμακα 

Το dimethomorph είναι μυκητοκτόνο φυτοφάρμακο που χρησιμοποιείται κυρίως σε αμπέλια και κηπευτικά. Έχει καταργηθεί στην ΕΕ και δεν υπάρχουν πλήρως καθορισμένοι τοξικολογικοί δείκτες, γεγονός που εγείρει επιφυλάξεις για την ασφάλειά του. Έκθεση σε υψηλές δόσεις ή χρόνια πρόσληψη ενδέχεται να προκαλέσει γαστρεντερικές διαταραχές, ερεθισμό ή πιθανές επιπτώσεις στο ήπαρ, αν και απαιτούνται περισσότερες μελέτες για οριστικά συμπεράσματα.

Το clofentezine είναι ακαρεοκτόνο (ενάντια σε ακάρεα) με χρήση σε εσπεριδοειδή, οπωροφόρα και αμπέλια. Έχει επίσης αποσυρθεί από την ευρωπαϊκή αγορά. Πειραματικά δεδομένα έχουν δείξει ότι μπορεί να επηρεάζει την ανάπτυξη, να συνδέεται με ορμονικές διαταραχές και να παρουσιάζει ενδείξεις τοξικότητας στην αναπαραγωγή. Για τον καταναλωτή, πιθανές επιπτώσεις από κατανάλωση προϊόντων με σημαντικά υπολείμματα περιλαμβάνουν ενδοκρινικές διαταραχές, επιβάρυνση στο ήπαρ, συμπτώματα όπως ναυτία ή πονοκέφαλο μετά από μεγάλη κατανάλωση, ενώ η μακροχρόνια συσσώρευση ουσιών χωρίς ασφαλή όρια παραμένει παράγοντας δυνητικού ρίσκου.

Υπερβάσεις MRLs και πιθανή επικινδυνότητα

Οι έλεγχοι κατέγραψαν υπερβάσεις στα ανώτατα επιτρεπτά όρια υπολειμμάτων (MRLs) σε τέσσερα είδη: επιτραπέζιο σταφύλι, λωτό, αραχίδα και αμπελόφυλλα.

Στα φρούτα αυτά, τα επιτραπέζια σταφύλια ελληνικής προέλευσης και ο λωτός (ισπανικής προέλευσης) εμφάνισαν υπέρβαση με πιθανή επικινδυνότητα (ουσία acetamiprid).

Αραχίδα (από σύνορα), αμπελόφυλλα (supermarket) έδειξαν υπέρβαση των MRLs, χωρίς όμως «πιθανή επικινδυνότητα» σύμφωνα με τα αποτελέσματα.

Προϊόντα που περιέχουν δραστικές ουσίες χωρίς καθορισμένους τοξικολογικούς δείκτες, όπως ορισμένα από αυτά,  θεωρούνται δυνητικά επικίνδυνα, έως ότου υπάρξουν επαρκείς μελέτες που να διαψεύσουν την επικινδυνότητα.

Συνολικά επίπεδα συμμόρφωσης αλλά και επιφυλάξεις

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ, η συμμόρφωση παραμένει υψηλή: ποσοστό 68% των εγχώριων προϊόντων κρίθηκε «εντός ορίων», ενώ μόνο 1% ως «μη συμμορφούμενο». Αντίστοιχα, μεταξύ των εισαγόμενων προϊόντων, 30% συμμορφώθηκαν και 1% κρίθηκαν μη συμμορφούμενα.

Τα όρια (MRLs) θεσπίζονται ώστε όταν τα φυτοπροστατευτικά χρησιμοποιούνται με σωστή πρακτική, τα υπολείμματά τους δεν υπερβαίνουν τα μέγιστα επιτρεπτά επίπεδα. Η αξιολόγηση της ασφάλειας για τους καταναλωτές γίνεται μέσω του υπολογιστικού μοντέλου EFSA PRIMo, που εκτιμά τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη έκθεση.